Strona Główna



Rezerwat na krawędzi


    Skarpa w Dobrem jest jednym z dwóch rezerwatów przyrody znajdujących się na terenie Kazimierskiego Parku Krajobrazowego. W tym miejscu, tj. około 6 km na południe od Kazimierza, mamy do czynienia z nietypowym charakterem krajobrazu, gdzie południowo-zachodnia krawędź Równiny Bełżyckiej (osiągająca do ok. 90 m wys. względnej) opada stromo na odmiennie ukształtowany teren – zupełnie płaską Kotlinę Chodelską. 

    Ze szczytu Skarpy obserwuje się rozległą panoramę Kotliny Chodelskiej z meandrującą rzeką Chodelką, przełomowy odcinek Wisły oraz Równinę Radomską. Natomiast przy sprzyjających warunkach atmosferycznych można stąd dostrzec północny skłon Wzniesień Urzędowskich oraz pasmo Gór Świętokrzyskich.

Walory

    Skarpa w Dobrem stanowi strukturę zbudowaną z margli i opoki marglistej, a pokrywa lessowa o zmiennej miąższości warunkuje występowanie różnorodnych form erozji wąwozowej i sufozji. Jest to wybitnie wyróżniająca się w terenie krawędź (typu kuesty) o założeniach tektonicznych.

    Stok Skarpy eksponowany na południe stanowi siedlisko ciepłolubnych zbiorowisk roślinnych – unikatowych w skali Wyżyny Lubelskiej i całego kraju. Nasłonecznione i suche miejsce porastają murawy o charakterze stepów ostnicowych i kwietnych, grupujących wysokie trawy i zioła. Występują tu rzadkie gatunki roślin, takich jak: goryczka krzyżowa, kosatka kielichowata, macierzanka Marschalla, miłek wiosenny, oman wąskolistny, ostnica włosowata, zawilec wielkokwiatowy. Oprócz muraw występują tu zarośla z krzewami o ciernistych lub kolczastych pędach m.in.: berberys zwyczajny, ligustr pospolity, tarnina, róża dzika oraz wisienka karłowata.

Ochrona

    W celu ochrony tych wyjątkowych walorów przyrodniczo-krajobrazowych w dniu 8 lipca 1991 r. uznano za rezerwat przyrody Skarpa Dobrska fragment zachodniej krawędzi Równiny Bełżyckiej. Obejmuje on 39,7 ha nieużytków rolnych. Rezerwat objęty jest ochroną częściową, gdyż niezbędne są tu prace pielęgnacyjne zapobiegające sukcesji. 

  W 2004 r. zainicjowano serię intensywnych zabiegów ochronnych m.in. wycinkę drzew i krzewów odrastających na murawach. Zakres i zasięg prac ustalony został przez Ministra Środowiska, natomiast realizacją ustaleń zajmuje się Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych we współpracy z właścicielami gruntów na skarpie, zrzeszonymi we Wspólnocie Gruntowej z Podgórza.

    Ponadto ZZLPK zamierza poszerzyć chroniony obszar. Pod koniec 2005 roku Zarząd wykupił trzy działki sąsiadujące z rezerwatem. Planuje się dalsze wykupy.

Inicjatywy

   ZZLPK przystąpił do nowatorskiego projektu pt. Ochrona i Zagospodarowanie Edukacyjno-Turystyczne Muraw Kserotermicznych, obejmującego następujące tereny: Górę Trzech Krzyży w Kazimierzu Dolnym, Stok Wzgórze Zamkowe w Janowcu, słoneczne zbocza kredowe w Męćmierzu i Albrechtówce oraz Skarpę Dobrską.

    W ramach tego przedsięwzięcia w rezerwacie Skarpa Dobrska zamierza się przywrócić tradycyjny sposób jej użytkowania – wypas. W związku z tym chętni członkowie wspólnoty gruntowej otrzymają nieodpłatnie kozy, które będą wypasać w rezerwacie zgodnie z zaleceniami Zarządu Parków. Jeżeli sprawdzi się zastosowanie tej metody, wówczas zostanie ona upowszechniona, przy równoczesnym monitorowaniu stanu florystycznego skarpy.

  Poza tym planuje się zagospodarowanie stanowiska archeologicznego w miejscu, gdzie dawniej znajdowało się grodzisko średniowieczne. ZZLPK w porozumieniu z Muzeum Nadwiślańskim zamierza zrekonstruować ziemiankę, która stanowić będzie bazę terenową dla edukacji środowiskowej. Dzięki temu stanie się możliwe prowadzenie zajęć o charakterze interdyscyplinarnym z zakresu m.in. biologii, geografii, a nawet historii. Nie można bowiem szanować przyrody, jeśli się nie zna jej uroku i wartości.

Wioletta Wawer e-mail

Źródło: OIKOS. Ekologia i Współdziałanie 1/2006