Strona Główna








  AKTUALNOŚCI    WEJDŹ

  TRASY ROWEROWE  WEJDŹ

  GALERIE TEMATYCZNE WEJDŹ

  OD AUTORA  WEJDŹ
TRASY PIESZE  WEJDŹ

TURYSTYKA  KOLEJOWA  WEJDŹ

ARTYKUŁY WEJDŹ

trasa Równiną w stronę Bugu szlak pieszy szlak rowerowy

Na szlaku...






Ostatnie zmiany: 10 listopada 2007 r.

> Trasa: St. Kol. Brzeźno  Brzeźno  Rez. Brzeźno  Kępa Żalin Dobryłówko Świerże Zamieście St. Kol. Wólka Okopska 

Długość  ok. 18 km

Stacja kolejowa Brzeźno

1. Stacja wita nas okazałym peronem. Kierujemy się w stronę dworca, mijamy go i maszerujemy utwardzoną drogą do skrzyżowania, gdzie skręcamy w lewo. początek marszu po szlaku PTTK Jesteśmy w "przemysłowym" Brzeźnie. Tutaj, na terenie dawnej spółdzielni rolniczej i rampy przeładunkowej Armii Czerwonej, powstało kilka zakładów i terminal przeładunkowy skroplonego gazu. Przecinamy tory, potem ruchliwą szosę i jesteśmy w Brzeźnie. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z XV w. W okresie powstania styczniowego rozegrała się tutaj bitwa. Oddział partyzancki Lipińskiego został osaczony i rozbity przez przeważające siły carskie. W tamtym okresie istniał też dwór, po którym jednak nie zachował się żaden materialny ślad. Dziś o bogatej historii Brzeźna świadczą drewniane chałupy (najstarszą wzniesiono w 1916 roku, kilkadziesiąt w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku). W centralnym miejscu wioski odnajdziemy otoczoną drzewami niewielką, blisko osiemdziesięcioletnią, murowaną kapliczkę. Po przeciwnej stronie drogi godny uwagi jest wzniesiony z drewna budynek dawnej szkoły podstawowej (w okresie II wojny światowej Niemcy urządzili w niej szpital). Zaraz za nim znajduje się staw (wykopany w 1938 roku zapewne w celu odwodnienia terenów zajętych przez wioskę).

2. Cofamy się do kapliczki, przed którą (od strony zbiornika retencyjnego) odchodzi droga. Dochodzimy do wzniesionego w połowie lat 80. kościoła (parafię wyświęcił arcybiskup lubelski Józef Życimski w 1997 roku) i  gmachu. Mieści się w nim szkoła podstawowa, gimnazjum, a także izba pamięci, w której można zobaczyć sporo starych sprzętów, dawniej wykorzystywanych w gospodarstwach rolnych. Za szkołą wieś się kończy, a my maszerujemy polną drogą na północny zachód, w stronę znajdującego się na niewielkim wzniesieniu cmentarza. Założyli go w 1934 roku wyznawcy prawosławia, a od 1988 roku pojawiła się część katolicka. Najciekawszym obiektem jest mała cerkiew prawosławna - kaplica cmentarna. Powstała ona całkiem niedawno dzięki zaangażowaniu jednej z tutejszych rodzin, która wsparta przez lokalną społeczność doprowadziła do zbudowania niewielkiej świątyni prawosławnej. Następnie udajemy się drogą polną przed siebie na zachód. Po prawej stronie widać Rezerwat Brzeźno (utworzony w 1973 roku zajmuje powierzchnię niespełna 158 ha, w planach jest jego zwiększenie) - "niepozornie" wyglądające torfowisko węglanowe, wchodzące także w skład Chełmskiego Parku Krajobrazowego i  obszaru ptasiego wchodzącego w skład sieci Natura 2000. Powoli dochodzimy do wieży widokowej - doskonałe miejsce na choć krótki odpoczynek. koniec marszu po szlaku PTTK Za punktem widokowym szlak skręca w lewo, a my idziemy prosto.

3. Mijamy małą miejscowość Kępa.  Dochodzimy do potężnych obór - to znak, że po napotkaniu poprzecznie biegnącej drogi zmienimy kierunek marszu na północ. Wspomniany, kamienisty trakt biegnie po nasypie. Idziemy skrajem lasu do miejsca, w którym jest rozwidlenie. Wchodzimy do lasu i maszerujemy przez niego trzymając się głównej drogi. Ona doprowadza nas do Leśnictwa Ostrowy, za którym rośnie piękny dąb. Za lasem jest już miejscowość Żalin. Nazwa wioski pochodzi od słowa żalik - mogiła, grób. Z zachowanych dokumentów wiadomo, że istniała w 1796 roku. Natomiast najstarszym obiektem jest kapliczka z przystanek autobusowyobrazem Matki Boskiej, zbudowana w połowie XIX w. Dojdziemy do niej maszerując na północ (częściowo szosą, którą osiągamy zaraz po wejściu do miejscowości). Po przeciwnej stronie obiektu sakralnego postawiono sklep, przed którym biegnie polna droga. Skręcamy w nią i maszerujemy między polami. Wśród nich odnajdujemy stary wiatrak koźlak. Został on zbudowany w 1930 roku, od wielu lat już nie pracuje, a pomimo to jest w dobrym stanie. To nieczęsto spotykany obraz na lubelskiej wsi...

4.  Mijamy wiatrak i drożyną poruszamy się przez łąki i pola. Wśród nich dostrzegamy samotne drzewa, kępy krzaków, pojedyncze gospodarstwa. Równiny rozcinają gdzieniegdzie suche, nienaturalnie proste rowy melioracyjne oraz odcinające się przystanek autobusowykolorystycznie od czarnozielonej szachownicy piaskowe drogi. Taki widok towarzyszy nam do Dobryłówka. Jest to niewielka wieś z licznymi, przydomowymi sadami owocowymi. Dochodzimy do opuszczonego budynku dawnej szkoły. Po przeciwnej stronie duktu widzimy stary krzyż przydrożny ("choleryczny"). Wchodzimy na asfalt. Niedawno położony czarny "dywanik" doprowadza nas do następnej szosy, w którą skręcamy w lewo. Wcześniej jednak mijamy kilka budynków - wśród nich niewielki u podstawy i wysoki, którego przeznaczenia nie znam (suszarnia tytoniu?). Na ostrym łuku schodzimy z szosy i udajemy się piaskowym trakt w kierunku lasu. Dochodzimy do Świerż. Dzisiejsza osada licząca prawie tysiąc mieszkańców była od 1443 roku lokowanym na prawie magdeburskim przystanek autobusowymiastem. Od XVI do XX w. było miasteczkiem wielokulturowym, w którym stała cerkiew prawosławna, kościół i synagoga, a od 2 połowy XIX w istniała także kolonia niemiecka. Jej zagłada nastąpiła w latach 40. XX w., najpierw poprzez zagładę społeczności żydowskiej, a potem wywóz społeczności ukraińskiej. Jeszcze w XIX w. istniał w Świerżach drobny przemysł w postaci młynów wodnych, wiatraków, smolarni, cegielni, gorzelni oraz port rzeczny (Flotylla Bug), którym spławiano zboże i drewno. Pośród gospodarstw położonych na lewo do drogi, wśród mocno wybujałej roślinności odkrywamy jedyne świadectwo bytności Żydów na tych terenach - cmentarz z XIX wieku. Trzeba się mocno napocić, aby odnaleźć kilka zachowanych macew.

5. Przecinamy szosę "Nadbużankę" i poruszając się skrajem parku dochodzimy do położonego na skarpie doliny Bugu dawnego spichlerza. Wzniesiony w XIX w. jest jedną z nielicznych pozostałości po zespole budynków dworskich (dziś możemy oglądać kordegardę i inny budynek gospodarczy). Do niedawna mieścił się tu młyn elektryczny, obecnie stoi opuszczony i niszczeje. Przez wybite szyby możemy podziwiać rdzewiejące urządzenia. Za budynkiem widzimy słup graniczny i malowniczo meandrującą rzekę. Następnie cofamy się, aby pomaszerować wzdłuż granicy państwowej. Mijamy XIX wieczny płot, za którym udajemy się wzdłuż zarastającego "bużyska" do parku. Zachował się w nim czytelny układ wodny i komunikacyjny oraz fragment starodrzewu kilkudziesięciu różnych gatunków (kilka dębów uznano za pomniki przyrody). Niestety, nie istnieje murowany dwór. Został on zniszczony w 1944 r. i niedługo potem rozebrany. Maszerujemy aż do  rozwidlenia, na którym skręcamy aleję grabową początek marszu po szlaku PTTK. Poruszamy się w kierunku kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Piotra i Pawła. Wzniesiono go na wczesnośredniowiecznym grodzisku w latach 1905 -1909 w stylu neogotyckim. Wewnątrz godne uwagi są trzy drewniane ołtarze oraz dzwon z 1668 roku. Za świątynią widzimy zabytkową plebanię. Od kościoła kierujemy się do "nadbużanki", aby skręcić na lewo. Teraz maszerujemy pomiędzy wieloma drewnianymi chatami z początku XX w., w którym w lecie uroku nadają bogate w kwiecie przydomowe ogródki. Potem naszym oczom ukazuje się niewielki cmentarz prawosławny założony w 1852 roku z kapliczką - pomnikiem "na pamiątkę cholery wielkiej śmiertelności". Nekropolia przylega do dawnego rynku (dziś skweru). Wokół niego możemy obserwować tak charakterystyczna dla kresów wschodnich mozaikę budynków - od drewnianych domów z początku ubiegłego wieku (warto zwrócić uwagę na szkołę podstawową), przez murowane kamieniczki okresu międzywojennego, pobudowane po 1945 roku mieszkalne bloki i pawilony handlowe. Wśród nich znalazło się miejsce dla zabytkowej kapliczki i niewielkiego kopca. Opuszczamy centrum i w dalszym ciągu maszerujemy na południe. Mijamy przystanek autobusowyzaniedbany i prawie suchy Kanał Świerżański głęboko drenujący otaczające go ziemię. Następnie napotykamy stary cmentarz katolicki, do którego wzrok przyciąga murowana kaplica z 1945 roku oraz rzeźby zdobiące nagrobki. koniec marszu po szlaku PTTK

6. Za osadą na skrzyżowaniu schodzimy z głównej drogi i idziemy prosto. Szybko dochodzimy do Zamieścia, gdzie głównym obiektem jest murowany dwór z 1895 r. To pozostałość po założonym nieco wcześniej folwarku. Wokół zabytku widzimy resztkę parku, w którym odnajdziemy m.in. altany i aleje grabowe oraz kilkanaście gatunków rzadkich w Polsce drzew (np. klon srebrzysty, jabłoń jagodowa, świerk kłujący, sosna wejmutka). Po minięciu zespołu dworskiego widzimy przydrożny krzyż, pojawiają się luźno rozrzucone gospodarstwa. Pośród nich w ledwie widocznym zagłębieniu znajduje się kanał melioracyjny. W lewej strony, za domami widzimy urokliwą, urozmaiconą kępami zadrzewień dolinkę. Wśród zabudowań, na ostrym zakręcie przystanek autobusowy(przed dużym zajazdem m.in. dla TIRów) wchodzimy polny trakt. Otoczeni szpalerem wyniosłych topól docieramy do Wólki Okopskiej. Mijamy kaplicę, szkołę, potem ponownie przecinamy międzynarodową szosę i wchodzimy do centrum wioski. Na rozwidleniu udajemy się na prawo. Mijamy zadbane, choć mało atrakcyjne budynki publiczne (np. wiejski ośrodek kultury, sklep, opuszczony kiosk) i prywatne. Droga przez wieś prowadzi do kolejowego przystanku osobowego.

MATERIAŁY:

Mapy:
Arkusz Chełm. Mapa Topograficzna Polski - Wydanie turystyczne. Wyd. Wojskowe Zakłady Kartograficzne. Warszawa 1999r.
Mapa Zabytków Województwa Lubelskiego. Wyd. Zabytki w Warszawie.
Województwo Chełmskie mapa turystyczna. Wyd. Kartopol.
Książki i prasa (źródła):
Chełmski Park Krajobrazowy, pod red. Rafała Jasińskiego, Janusza Holuka, ZChPK, Chełm 2005.
Zbigniew Lubaszewski, Parki podworskie powiatu chełmskiego, Wydawnictwo Tawa, Chełm 2005.
Przewodnik Turystyczny, Pod red. Jacka Gołębiowskiego, Lublin 1998. 
Grzegorz Rąkowski. Polska Egzotyczna II. Wyd. Rewasz. Pruszków 2000.
Andrzej Wawryniuk, Leksykon miejscowości powiatu chełmskiego, Chełm 2002.



http://www.dorohusk.lubelskie.pl
- oficjalna witryna Urzędu Gminy w Dorohusku; zawiera garść ciekawych informacji o dniu dzisiejszym i historii gminy;
http://zchpk.w4u.pl - witryna Zespołu Parków Krajobrazowych Polesia z siedzibą w Chełmie, na której znajdują się opisy obszarów chronionych na Ziemi Chełmskiej.